Przejść przez morze

Są takie miejsca na świecie, które zawsze pobudzają naszą wyobraźnię. Bardzo często są to miejsca szczególnie interesujące krajoznawczo, a nawet... militarnie. Niektóre z nich stały się wyzwaniem dla ludzi budujących drogi i mosty. O czym mowa? O miejscach, gdzie stykają się ze sobą kontynenty. Jednym z nich jest legendarny Bosfor - to tutaj Europie jest najbliżej do Azji.


Jak wiemy z mitologii greckiej, Zeus często zdradzał swą żonę Herę. Kiedyś wdał się w romans z nimfą o imieniu Io. Gdy Hera dowiedziała się o tym, przestraszony małżonek, chcąc wybrnąć z kłopotliwej sytuacji, zamienił kochankę w jałówkę. Zazdrosna bogini sprowadziła ogromnego gza, który nie dawał krowie chwili spokoju. Uciekając przed ciągłymi ukąszeniami, miotana szaleństwem Io przedostała się przez morską cieśninę do Azji.

W starożytnym języku greckim bous oznacza krowę, a poros przejście. Łącząc te dwa słowa, otrzymuje się nazwę Bosfor - miejsce, którędy przeszła krowa.

W opinii geologów Bosfor to dawna dolina rzeczna o stromych i skalistych brzegach, która wskutek ruchów tektonicznych została zalana przez morze.

Jakkolwiek było, leżąca między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą Istanbul Bogazi (tur. boğaz - gardło lub cieśnina) łączy Morze Czarne z Morzem Marmara, a dalej, poprzez cieśninę Dardanele, z Morzem Śródziemnym. Jej długość wynosi ok. 30 km, szerokość 0,7-3,7 km, a głębokość 30-120 m (w torze wodnym).

Ze względu na swą lokalizację Bosfor zawsze miał wielkie znaczenie geograficzne i strategiczne. Legendarny Byzas, założyciel Bizancjum, zdołał przemierzyć cieśninę jeszcze przed narodzinami Chrystusa. Chcąc odciąć okrętom dostęp do obleganego Konstantynopola, Mehmed Zdobywca wzniósł w XV w. dwie ogromne fortece, aby strzegły najwęższego punktu Bosforu. W późniejszym okresie wody cieśniny każdej wiosny przekraczała potężna armia osmańska, wybierająca się na kolejne podboje do Azji. Pod koniec I wojny światowej Stambuł skapitulował pod ostrzałem dział okrętów alianckich zakotwiczonych właśnie w cieśninie. Nawet gdy zmarł Kemal Atatürk, turecki przywódca, jego ciało zabrano na pokład okrętu wojennego w Seraglio, aby drogą morską odbyło pierwszą część podróży do Ankary.

Z militarnego punktu widzenia brzegi cieśniny tworzyły niebezpieczne wąskie gardło. Oddziały maszerujące ze wschodu zatrzymywały się zwykle na wschodnim brzegu, a te z zachodu - na zachodnim. Tak więc zachodnia strona zawsze miała charakter bardziej europejski, natomiast brzeg wschodni pozostawał pod wpływem Azji.

Wyzwanie dla budowniczych

Do najbardziej spektakularnych osiągnięć inżynierskich należą mostowe i tunelowe przeprawy międzykontynentalne. Poza tym, że są one świadectwem wysokiego poziomu techniki, stanowią też ważny czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego świata. Na szczególne wyróżnienie zasługuje z pewnością Eurotunel, łączący Francję z Wielką Brytanią (ukończony w 1994 r.), przeprawa przez cieśniny Wielki Bełt i Sund, łącząca Danię i Szwecję (2000 r.), tunel między dwiema głównymi wyspami japońskimi Honsiu i Hokkaido (1988 r.) oraz most przez Cieśninę Messyńską, łączący Sycylię z Włochami kontynentalnymi, a konkretnie z regionem Kalabria (budowa już przygotowana do rozpoczęcia).