Wskaźniki natężeń ruchu, gęstości sieci drogowej i liczby pojazdów w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców w województwie śląskim są najwyższe w kraju. Sytuacja ta stwarza ogromne wyzwanie dla administracji drogowej.
Jak deklaruje katowicki Oddział GDDKiA, stan techniczny sieci dróg krajowych z pewnością nie odbiega od stanu reszty dróg w Polsce, a w przypadku nowo wybudowanych połączeń jest na wysokim europejskim poziomie.
Systematycznie prowadzone są prace renowacyjne, np. obecnie remontowana jest droga ekspresowa S‑86 między Katowicami a Sosnowcem. Ogółem na remonty w bieżącym roku przeznaczonych jest ponad 71 mln zł.
Priorytety Najważniejsze aktualnie prowadzone lub przygotowywane do realizacji inwestycje to autostrada A1 oraz drogi ekspresowe S-69 i S-1. Odcinek autostrady A1 od granicy woj. łódzkiego do Pyrzowic realizowany będzie w ramach Partnerstwa Prywatno-Publicznego przez koncesjonariusza. Odcinki Sośnica-Bełk, Bełk-Świerklany, Świerklany-Gorzyczki i węzeł Sośnica katowicki oddział GDDKiA odda do użytku pod koniec 2010 r. Jeszcze w tym roku zostaną wybrani wykonawcy pozostałych odcinków, tj. węzeł Pyrzowice-węzeł Piekary, Piekary Śląskie-Maciejów i Maciejów-Sośnica, co pozwoli zakończyć realizację całej inwestycji w 2011 r.
W ramach budowy drogi ekspresowej S-69 obecnie trwa postępowanie przetargowe dla północno-
-wschodniej obwodnicy Bielska-Białej z terminem wykonania 2011 r. Budowa odcinka Mikuszowice-węzeł Żywiec zaplanowana jest na lata 2009-2012. Na trasie Żywiec-Zwardoń zrealizowano odcinki: węzeł Żywiec-węzeł Browar, węzeł Browar-węzeł Przybędza, Milówka-Szare i Zwardoń-Myto. W budowie są odcinek Szare-Laliki (w tym tunel) oraz odcinek Laliki-Zwardoń. Budowa obejścia Węgierskiej Górki planowana jest na lata 2010-2012.
W ramach budowy drogi ekspresowej S-1 przygotowywane są 3 inwestycje: dobudowa drugiej jezdni Pyrzowice-Podwarpie, budowa nowego odcinka Mysłowice-Bielsko-Biała oraz dostosowanie odcinka przez Dąbrowę Górniczą do parametrów drogi ekspresowej.
Środki finansowe na inwestycje drogowe pochodzą z budżetu państwa, Krajowego Funduszu Drogowego, EBI, Banku Światowego i Funduszu Spójności. Budżet oddziału na 2008 r. wynosi 2 mld 400 mln zł.
Bariery i problemy - Zanim rozpocznie się budowę, trzeba najpierw pokonać trudności przy wykupach nieruchomości, uzyskaniu decyzji środowiskowych, lokalizacyjnych, pozwoleń na budowę itd. Administratorzy dróg muszą się zmagać z rozmaitymi przeciwnościami, poczynając od kłopotów z wyborem wykonawcy. Na szczęście finansowanie śląskich inwestycji jest zapewnione - mówi Wojciech Gierasimiuk z GDDKiA w Katowicach.
Źródłem szczególnych problemów są przepisy o ochronie środowiska. Ustawa z 16.04.2004 r. o ochronie, a następnie ustawa Prawo ochrony środowiska nałożyły na inwestora obowiązek oceny oddziaływania inwestycji na obszary Natura 2000. W związku z tym, że instytucje ochrony środowiska nie posiadają informacji na temat tych obszarów (obecnie dostępne są mapy w skali 1:50 000), a ogólnie dostępne dane są nieaktualne, inwestor zobowiązany jest do wykonania inwentaryzacji przyrodniczej gatunków i siedlisk, dla których ochrony został wyznaczony dany obszar. Brak informacji na temat przebiegu granic obszarów Natura 2000 nie ułatwia zadania. Dodatkowym utrudnieniem jest obowiązek chronienia obszarów z tzw. Shadow List. Są to tereny niewpisane na listę Natura 2000, ale z punktu widzenia realizacji inwestycji znacznie bardziej kłopotliwe.
- Kolejne komplikacje wiążą się z Prawem Zamówień Publicznych. Ze względu na przysługującą oferentom długą ścieżkę odwoławczą wyłonienie wykonawcy może obecnie zająć nawet rok. Nawet jeśli wszystkie instancje przyznają rację GDDKiA, wejście na plac budowy i tak się opóźnia. Możliwość składania odwołań jest potrzebna, jednak powinna być ograniczona w czasie.
Nie można też pominąć kwestii występowania szkód górniczych, co wymusza stosowanie droższych i bardziej skomplikowanych rozwiązań technicznych - zwraca uwagę W. Gierasimiuk.