Efekty uchwalania gminnych planów energetycznych i konsekwencje zaniechań w tej dziedzinie

Nieokreślenie w przepisach Prawa energetycznego¹ terminu opracowania i uchwalenia dokumentów planistycznych, czym niekiedy uzasadnia się bezczynność w tym zakresie, nie powinno prowadzić do przesuwania i odkładania zadań planistycznych w odległą, trudną do określenia przyszłość.


Pomijając korzyści płynące z możliwości realizowania przez gminy własnej polityki energetycznej, szybkie opracowanie i uchwalenie założeń przynieść może także inne wymierne efekty, zwłaszcza ekonomiczne. Wniosek taki wywieść można z treści art. 7 ust. 5 Prawa energetycznego. Wynika z niego, że przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych lub energii są obowiązane zapewnić realizację i finansowanie budowy i rozbudowy sieci, jeżeli jej realizację przewidują uchwalane przez radę gminy założenia lub plan. Ponadto, uchwalenie założeń nie może być obojętne dla gminy, skoro z racji swoich zadań i funkcji występuje ona nie tylko jako regulator ładu energetycznego na swoim terenie czy jako wytwórca lub dystrybutor ciepła na lokalnym rynku, lecz także jako odbiorca ciepła, energii elektrycznej i paliw gazowych dostarczanych do gminnych obiektów komunalnych. Niejednokrotnie gmina pełni też rolę inwestora różnych obiektów użyteczności publicznej, który musi ubiegać się o przyłączenie do sieci gazowych, cieplnych bądź elektroenergetycznych. Zatem uchwalenie takiego planu umożliwi przedsiębiorstwom energetycznym dostosowanie swoich zamierzeń do oczekiwań gminy, a więc i jej mieszkańców. Argument ten nie może być pomijany przez gminę i jej organy.

Wszystko to dowodzi nie tylko potrzeby, ale wręcz konieczności uchwalenia założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, tym bardziej że ich uchwalenie nie wywołuje bezpośrednio żadnych skutków finansowych, poza kosztami związanymi z procedurą tworzenia przez gminę dokumentów planistycznych. Te mogą kształtować się różnie, w zależności od zakresu formułowanych w założeniach celów oraz od tego, czy gmina opracuje je we własnym zakresie, czy też zleci ich wykonanie specjalistycznej firmie.

Inna korzyść wiąże się z możliwością pozyskiwania środków na inwestycje energetyczne, szczególnie o profilu ekologicznym, ze źródeł tzw. pomocowych.

W kontekście omawianych tu korzyści finansowych, wynikających z uchwalenia przez gminę założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, konieczne jest również wskazanie skutków finansowych zaniechania przez gminę działań w tym zakresie. Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia w świetle orzeczeń Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego, który w swoich orzeczeniach wyraził stanowisko, że jeśli gmina nie określi szczegółowego przebiegu przyszłych sieci energetycznych, przedsiębiorstwa energetyczne, które z tego powodu nie przewidziały kosztów tych inwestycji, nie mogą przerzucać ich na odbiorców. Sąd ten stwierdził jednocześnie, że przedsiębiorstwo energetyczne może ewentualnie mieć do gminy roszczenie odszkodowawcze, jeżeli pokrycie kosztów narazi to przedsiębiorstwo na straty². Taka interpretacja przepisów Prawa energetycznego, gdy uwzględni się wielość podmiotów ubiegających się o przyłączenie i znaczne koszty tych przyłączeń, skutkować może poważnymi konsekwencjami finansowymi dla budżetu gminy w przypadku, gdy przedsiębiorstwa energetyczne z możliwości ubiegania się o odszkodowanie zechcą skorzystać.