Technologie nie tylko na EURO 2012

Zgodnie z planami do 2012 r. powinno powstać blisko 1000 km autostrad, ponad 2500 km dróg ekspresowych, a 4000 km dróg krajowych powinno zostać wyremontowanych i zmodernizowanych.

Scenariusz jest bardzo optymistyczny, tylko czy ma on szansę na urzeczywistnienie? Jak pokazuje praktyka, terminy zakończenia kontraktów często rozmijają się ze sporządzanymi przez kolejnych koordynatorów budowy dróg w Polsce harmonogramami. Rodzi się zatem pytanie: co projektanci i inżynierowie mogą zrobić w sytuacji, gdy wciąż obowiązują skomplikowane procedury przygotowawcze maksymalnie spowalniające tempo ich prac. Jednym z godnych polecenia rozwiązań jest stosowanie technologii, które przez swoją specyfikę skracają czas realizacji inwestycji.

W Polsce znana jest już technologia konstrukcji oporowych z gruntu zbrojonego Freyssisol. Za granicą od lat stanowi ona doskonałą alternatywę dla tradycyjnych technologii przyczółków monolitycznych oraz murów oporowych betonowanych „na mokro". W naszym kraju jej udział w rynku budowlanym wynosi wciąż poniżej 1%. Czy na pewno stać nas na niestosowanie technologii, które generują oszczędności i umożliwiają szybsze oddanie inwestycji do użytku?

Zasada działania przyczółka bezpośredniego z gruntu zbrojonego polega na tym, że obciążenia z ustroju nośnego przekazywane są na żelbetową ławę podłożyskową, która następnie przekazuje i rozkłada te obciążenia na blok z gruntu zbrojonego.

Przyczółki monolityczne wznoszone metodami tradycyjnymi zwykle posadawiane są pośrednio (na palach), rzadziej bezpośrednio, lecz wymagają bardzo rozbudowanych fundamentów. To zaś oznacza wysokie koszty, zarówno ze względu na ceny potrzebnego budulca (beton, stal), jak i pracochłonność.

Przyczółki z gruntu zbrojonego mają tę zaletę, że mogą być budowane na podłożu o mniejszej nośności. Taki rodzaj posadowienia wynika z mniejszych i bardziej równomiernych naprężeń przekazywanych z konstrukcji na podłoże gruntowe. Niepotrzebne są ogromne żelbetowe fundamenty, konieczne jest jedynie uzyskanie odpowiedniej nośności gruntu, na którym przyczółek ma być wzniesiony. Betonowa ława fundamentowa (35x15 cm), pełniąca funkcję wyrównującą, wymagana jest jedynie tam, gdzie zaprojektowano położenie betonowych płyt okładzinowych.

W szczególnych przypadkach można zastosować rozwiązanie mieszane lub wzmocnienie podłoża gruntowego. W rozwiązaniu mieszanym podparcie przęsła zapewniają pale lub słupopale, podczas gdy konstrukcja z gruntu zbrojonego zabezpiecza nasyp drogowy. Filary mogą być umieszczane przed lub za ścianą oporową, zależnie od wymagań konkretnego zadania (fot. 1).

Przykładem obecnie realizowanej z wykorzystaniem technologii firmy Freyssinet inwestycji jest przebudowa drogi krajowej nr 61 Warszawa-Ostrołęka na odcinku przejścia przez Legionowo - wraz z wiaduktem nad torami PKP. Zadanie zostało rozłożone na kilka etapów.

Istniejące przejście przez tory kolejowe składa się z jednej jezdni o dwóch pasach. W pierwszym etapie przeniesiono cały ruch na jeden pas, a część konstrukcji wiaduktu pod drugim pasem wyburzono. W jej miejsce powstaje nowy niezależny wiadukt z dojazdami wykonanymi w technologii gruntu zbrojonego w systemie TerraClass (konstrukcja docelowa) oraz TerraTrell (konstrukcja w wariancie tymczasowym). Wznoszenie samego wiaduktu będzie wykonywane technologią nasuwania podłużnego. Po wykonaniu jezdni północnej (wiaduktu północnego) tą samą metodą wykonana będzie południowa. Zastosowane technologie, z wykorzystaniem tymczasowych ścian oporowych TerraTrell, pozwalają na znaczne skrócenie czasu realizacji całego zadania.

Na zdjęciach przedstawiono typowe przyczółki wiaduktów nad nowo budowaną autostradą A1, a także kilka innych realizacji z całego kraju - przyczółki bezpośrednie, pośrednie ze słupopalami wysuniętymi przed ścianę z gruntu zbrojonego, pośrednie ze słupopalami schowanymi w nasypie.

Omawiane konstrukcje są przedmiotem:

• Normy PN-83/B-03010 - Ściany oporowe. Obliczenia statyczne i projektowanie. Załącznik 5
• Normy PN-EN 14475 - Wykonawstwo specjalnych robót geotechnicznych - Grunt zbrojony
• Aprobaty Technicznej IBDiM AT/2006-03-1039