Inwestycje drogowe a środowisko

Zgodnie z ustawą z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [Dz.U. nr 62 poz. 627 z późn. zmianami] programy modernizacji układów drogowych wymagają opracowania prognoz ich oddziaływania na środowisko.


Podstawowym celem takiej prognozy jest określenie potencjalnych skutków dla poszczególnych komponentów środowiska, jakie może wywołać realizacja ocenianego programu. Prognoza wskazuje ponadto rozwiązania służące zapobieganiu, ograniczeniu lub kompensacji przyrodniczej negatywnych oddziaływań na środowisko. Jest także materiałem pomocniczym w procesie decyzyjnym oraz materiałem informacyjnym dla wszystkich uczestników procesu przed uzgodnieniem ostatecznej wersji ocenianego dokumentu.

Analiza oddziaływania tras komunikacyjnych

Prognoza oddziaływania na środowisko nowo budowanych lub modernizowanych dróg jest właściwie prognozą oddziaływania na środowisko całego sytemu drogowego, a nie tylko planowanych inwestycji. Najlepiej obrazuje tę sytuację przykład miasta, gdzie nowo powstałe drogi zmieniają rozkład natężenia ruchu na większości miejskich tras.

Prawidłowo wykonana prognoza powinna zatem obejmować obszar całego układu drogowego, a nie tylko teren planowanej inwestycji. Sporządzenie wykazu pozytywnych i negatywnych skutków zarówno realizacji danej inwestycji, jak i jej zaniechania umożliwia dokonanie „bilansu zysków i strat" dla środowiska całego miasta. Z tego względu konieczna jest ocena stanu środowiska dla trzech scenariuszy:

• stan wyjściowy
• stan przyszły w przypadku zrealizowania inwestycji
• stan przyszły w przypadku jej niezrealizowania.

Charakter programu oraz brak projektów poszczególnych dróg wyklucza możliwość sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko samej budowy inwestycji, dlatego powinna ona dotyczyć jedynie eksploatacji. Do podstawowych komponentów środowiska, które należy uwzględnić w tego typu prognozie, należą: powietrze atmosferyczne, klimat akustyczny, wody podziemne i powierzchniowe, chronione i cenne elementy środowiska przyrodniczego oraz obiekty dziedzictwa kulturowego.

Poniżej przedstawiono metodykę sporządzania prognozy zastosowaną dla programu modernizacji układu drogowego jednego z większych miast Polski. Założono, że program zostanie zrealizowany do 2025 r.

Powietrze atmosferyczne

Oddziaływanie dróg na jakość powietrza określono na podstawie emisji substancji toksycznych do atmosfery. Emisję oszacowano, analizując natężenie ruchu na poszczególnych trasach, średnią prędkość pojazdów, wiek i udział poszczególnych typów pojazdów w ruchu ulicznym oraz wynikające z intensywności przewietrzania miasta warunki aerosanitarne. Wydzielonym grupom wiekowym pojazdów przypisano odpowiednie normy emisji substancji toksycznych (patrz wykres), zgodne z dyrektywą
98/69/EC 1] . Przewiduje ona redukcję limitów emisji składników toksycznych dla różnych typów pojazdów produkowanych w kolejnych latach. Obliczając prognozowaną w 2025 r. emisję, opierano się na ostatniej normie EURO dla poszczególnych typów pojazdów.