Cywilnoprawne i podatkowe zagadnienia umowy koncesji na roboty budowlane lub usługi

Ukazujące się dotąd publikacje o partnerstwie publiczno-prywatnym czy koncesji na roboty budowlane miały charakter raczej teoretyczny.


Wynikało to z faktu, że w oparciu o przepisy ustawy z 28.07.2005 r. nie zrealizowano żadnej inwestycji, zaś przepisy prawa zamówień publicznych w zakresie koncesji na roboty budowlane stały się podstawą jedynie kilku projektów.

W lutym br. weszły w życie dwie ustawy dotyczące współpracy podmiotów publicznych z partnerami prywatnymi. Pierwsza to całkowicie nowa ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Druga właściwie tylko przeniosła instytucję koncesji z prawa zamówień publicznych do samodzielnej ustawy o koncesji na roboty budowlane i usługi. Celem tego zabiegu legislacyjnego jest ułatwienie realizacji projektów publicznych przy udziale partnerów prywatnych.


Źródłem wielu kontrowersji był charakter prawny koncesji. Przykładem kwestia wynagrodzenia koncesjonariusza, które ustawa określa jako prawo do korzystania przez niego z obiektu budowlanego zrealizowanego na zamówienie podmiotu publicznego. Wątpliwości budziło nawet to, czy podmiot publiczny powinien wystawić fakturę określającą wartość rynkową prawa do korzystania.

Poprzez umowę koncesji koncesjonariusz zobowiązuje się do wykonania robót budowlanych lub świadczenia usług za wynagrodzeniem. Taki opis stosunku prawnego oraz fakt, że mamy do czynienia z umową, przesądza o jej cywilnoprawnym charakterze. W art. 5 ustawy o koncesji ustawodawca przewidział m.in., że do umów koncesji stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, o ile przepisy ustawy o koncesji nie stanowią inaczej. A zatem koncesja jest umową cywilnoprawną, odpłatną, wzajemną oraz dwustronnie zobowiązującą.

Świadczeniem koncesjonariusza będzie zawsze wykonanie robót budowlanych lub świadczenie usług. Świadczeniem wzajemnym koncesjodawcy jest wyłączne prawo do korzystania z obiektu budowlanego lub takie prawo wraz z płatnością koncesjodawcy, a w wypadku usługi wyłączne prawo do korzystania z usługi lub takie prawo wraz z płatnością koncesjodawcy. Tylko gdy koncesjodawca będzie częściowo płacił koncesjonariuszowi za wykonanie umowy, wystąpi w zakresie tej płatności świadczenie pieniężne.

Określenie „za wynagrodzeniem" oznacza jedynie świadczenie wzajemne ze strony koncesjodawcy za wykonanie przedmiotu koncesji. Zgodnie z umową wynagrodzenie jest świadczeniem, które co do zasady polega na przekazaniu prawa do korzystania z obiektu i ma charakter usługi świadczonej przez koncesjodawcę na rzecz koncesjonariusza. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż w 7 dniu od dnia wykonania usługi.


Według ustawy świadczeniem koncesjodawcy jest m.in. prawo do korzystania z obiektu budowlanego lub usługi. Czym jednak jest to korzystanie, skoro ustawa nie zawiera definicji legalnej tego prawa.