Nocny krajobraz miejski

Projekt koncepcyjny iluminacji nadbrzeży Odry we Wrocławiu


W 2002 r. władze Wrocławia ogłosiły konkurs na opracowanie projektu iluminacji nadbrzeży Odry. Celem konkursu było wyłonienie najatrakcyjniejszej wizji iluminacji, obejmującej oświetlenie charakterystycznych obiektów architektonicznych, mostów, a także budowli hydrotechnicznych i zieleni. Pierwszą nagrodę i związane z tym zamówienie na sporządzenie szczegółowych projektów koncepcyjnych otrzymał zespół projektowy firmy ES-SYSTEM S.A. z Krakowa (główny projektant-architekt Mirosław Sulma).

Celem projektantów było stworzenie kompleksowej koncepcji odzwierciedlającej przestrzeń miasta w nocy. Dokonano hierarchizacji wynikającej z waloryzacji elementów w makrownętrzu Odry. Określono dominanty i subdominanty nocnej panoramy miasta. Od znaczenia obiektu w przestrzeni uzależnione jest bowiem bogactwo środków oraz sposób kompozycji iluminacji. Uwzględnianie bezpośredniego otoczenia obiektu, tak by zyskiwał on czytelny kontekst przestrzenny, stanowiło jeden z priorytetów. Zgodnie z tym w projekcie iluminacji piętnastu mostów usytuowanych w ścisłym centrum Wrocławia znalazło się oświetlenie nie tylko konstrukcji inżynieryjnej, ale również przyczółków i fragmentów linii brzegowej wraz z zielenią. W opracowaniu firmy ES-SYSTEM zawarto wytyczne do realizacji oświetlenia ponad czterdziestu obiektów.

W 2006 r. wykonano iluminację mostu Uniwersyteckiego. Powstały w latach trzydziestych XX wieku most jest znakomitym przykładem praktycznego zastosowania pionierskich rozwiązań minimalizujących ingerencje przeprawy w krajobraz miejski. W odróżnieniu od dziewiętnastowiecznych mostów, kształtowanych na wzór łuku triumfalnego - swoistych bram miejskich, nisko zawieszona nad nurtem, pozbawiona ozdób horyzontalna konstrukcja w żaden sposób nie konkuruje z krajobrazem. Dla podkreślenia skromnej i ascetycznej formy przeprawy wykorzystano niebieskie światło zapewniające delikatną poświatę. Rozświetlenie filarów oraz fragmentów nadbrzeża sprawia, że łącząca brzegi rzeki konstrukcja stanowi wyrazistą całość.

Mosty

Mosty stanowią wizytówkę kultury technicznej społeczeństwa. Oryginalne formy oraz nowoczesne rozwiązania technologiczne znajdowały urzeczywistnienie właśnie w postaci przepraw mostowych. Są one dowodem zasobności i potencjału inwestycyjnego miasta, przede wszystkim jednak wpisują się w jego panoramę, stając się charakterystycznymi symbolami. Celem iluminacji mostów jest nadanie przyjaznego i rozpoznawalnego charakteru nocnemu krajobrazowi miejskiemu.

Zasady iluminacji

Podejmując się opracowania konkretnych rozwiązań projektowych, należy pamiętać o kilku zasadach.

- Most powinien być przede wszystkim funkcjonalny. Priorytetem jest bezpieczeństwo użytkownika. Tworząc koncepcję iluminacji, nie wolno pominąć podstawowego oświetlenia użytkowego oraz jego wpływu na nocny widok obiektu.

- Nieprzekraczalną granicą, która wyznacza możliwości techniczne projektowanej iluminacji, jest bezpieczeństwo użytkowania. Lokalizacja naświetlaczy i projektorów nie może być przyczyną powstawania bezpośredniego lub odbiciowego olśnienia od naświetlaczy.

- Projekt iluminacji powinien cechować się prostotą, funkcjonalnością i ekonomicznością rozwiązań. Należy ograniczyć zanieczyszczenie środowiska naturalnego światłem.

- Rozmieszczenie projektorów iluminacyjnych powinno być „przyjazne" dla dziennego widoku mostu. Reguła ta stosuje się zwłaszcza do mniejszych przepraw mostowych, w przypadku których widok konstrukcji wsporczych oraz przymocowanych do nich opraw może dla obserwatora stanowić dysonans.