Poprawa efektywności i oświetlenia dróg i miejsc publicznych

Szybki rozwój gospodarczy oraz narastające negatywne konsekwencje zmian klimatycznych wymuszają racjonalizację zużycia energii, w tym również energii elektrycznej

Ustawa „Prawo energetyczne" zobowiązuje miasta i gminy do finansowania oświetlenia ulic, placów i dróg publicznych, czyli pokrywania kosztów pobranej przez punkty świetlne energii elektrycznej oraz kosztów ich budowy i utrzymania.

Poprawnie zaprojektowane i wykonane oświetlenie drogowe powinno umożliwiać użytkownikom dróg bezpieczne i wygodne poruszanie się, a jego koszty eksploatacji powinny być możliwie niskie. Powinno zatem spełniać wymagania normatywne właściwe dla przewidywanego rodzaju użytkowników drogi, natężenia i szybkości ruchu, technicznych parametrów drogi itp. oraz wykorzystywać nowoczesne, energooszczędne i trwałe urządzenia oświetleniowe.

Większość z obecnie eksploatowanych instalacji oświetleniowych powstała w latach 70. i 80. ubiegłego wieku, kiedy obowiązywały inne normy, sprzęt oświetleniowy był niższej jakości, a z braku innych możliwości obliczeniowych wykorzystywano przybliżone metody projektowe. Modernizacja istniejących systemów oświetlenia to potencjalne źródło oszczędności.

Normy i zalecenia dotyczące oświetlenia dróg i ulic

Najważniejszymi parametrami ilościowymi i jakościowymi oświetlenia drogowego są:

• poziom i równomierność luminancji
• poziom i równomierność natężenia oświetlenia
• ograniczenie olśnienia.

Na szlakach ważnych dla ruchu zmotoryzowanego podstawowym kryterium projektowym jest luminancja jezdni, która lepiej oddaje warunki widzenia na drodze niż natężenie oświetlenia. Luminancja jest fizycznym odpowiednikiem wrażenia jaskrawości jezdni odbieranej przez kierującego pojazdem. Jej poziom zależy nie tylko od poziomu natężenia oświetlenia, ale również od jasności i kierunku odbicia światła przez nawierzchnię drogi, rodzaju zastosowanych opraw oświetleniowych, geometrii systemu oświetlenia.

Na drogach o mniejszym znaczeniu komunikacyjnym kryterium projektowym jest natężenie oświetlenia, a więc ilość światła padająca na jezdnię.

Olśnienie wiąże się z występowaniem w polu widzenia zbyt jaskrawych źródeł światła, co pogarsza możliwość dostrzeżenia przez kierowcę przeszkód i dlatego musi być odpowiednio ograniczone.

Wymienione czynniki wpływają na poziom wydolności wzrokowej oraz komfort widzenia kierowcy, co decyduje o bezpieczeństwie wszystkich uczestników ruchu.

Wymagania obowiązującej do niedawna normy PN-76/E-02032 „Oświetlenie dróg publicznych" sprowadzały się do:

• wyznaczenia poziomu i równomierności luminancji lub natężenia oświetlenia
• uproszczonej oceny olśnienia przez zastosowanie opraw o odpowiednich rozsyłach strumienia świetl­nego w płaszczyźnie równoległej do osi jezdni.

Norma dopuszczała stosowanie prostych przeliczników luminancji na natężenie oświetlenia, co upraszczało projektowanie oświetlenia, ale też zwiększało liczbę potencjalnych błędów.


Wraz z wejściem do UE przyjęliśmy składającą się z 4 części normę europejską:

• PKN-CEN/TR 13201-1:2007 Oświetlenie dróg - Część 1: Wybór klas oświetlenia
• PN-EN/ 13201-2:2007 Oświetlenie dróg - Część 2: Wymagania oświetleniowe
• PN-EN/ 13201-3:2005 (U) Oświetlenie dróg - Część 3: Obliczenia oświetleniowe
• PN-EN/ 13201-4:2007 Oświetlenie dróg - Część 4: Metody pomiarów parametrów oświetlenia.

Zgodnie z aktualnie obowiązującą normą na drogach przeznaczonych dla ruchu samochodowego o umiarkowanej lub wysokiej prędkości wykorzystuje się klasy oświetleniowe ME, dla których kryteria oceny oparte są na luminancji jezdni. Uwzględniany jest poziom luminancji, jej równomierność, stopień olśnienia przeszkadzającego oraz poziom oświetlenia bezpośredniego otoczenia jezdni.

Oświetlenie obszarów kolizyjnych, np. skrzyżowań, rond, oparte jest na kryterium natężenia oświetlenia - klasy CE.