Zakładowa kontrola produkcji – teoria i praktyka

Wiarygodność badań. Normy zharmonizowane zobowiązują producentów do przeprowadzenia wstępnych badań typu dla wyrobów, przy czym odpowiedzialność za uzyskane wyniki ponosi producent, dlatego tak ważna jest ich wiarygodność. W większości przypadków producenci przeprowadzają badania wstępne typu w laboratoriach akredytowanych, a w ograniczonym zakresie także we własnych laboratoriach lub w laboratoriach innych przedsiębiorstw. Z doświadczeń wynika, że nie wszyscy producenci kruszyw przeprowadzali formalną ocenę laboratoriów upewniającą o ich wiarygodności. Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem jest przeprowadzenie badań wstępnych typu w laboratoriach akredytowanych. W celu przeprowadzenia obiektywnej oceny laboratorium (swojego lub innych jednostek) należy uprzednio opracować jej kryteria (co także kosztuje).

Utrzymanie systemu

Kierownik zakładowej kontroli produkcji. System zakładowej kontroli produkcji będzie działał skutecznie tylko wówczas, gdy wyznaczona przez producenta osoba prócz dobrych chęci będzie posiadać także wiedzę, doświadczenie oraz odpowiedni zakres uprawnień i odpowiedzialności.

Stosowanie się do wymagań normy i dokumentacji systemu. Wymagania narzucone przez normę należy spełnić po to, by wyrób posiadał udowadnialne cechy przydatności do zamierzonego zastosowania. Wszystkie etapy przetwarzania: od zakwalifikowania surowca do użycia, poprzez przeróbkę (w tym zachowanie sprawności technicznej maszyn i urządzeń) po magazynowanie wyrobu, powinny być odpowiednio dokumentowane, aby w całym procesie wyrób był identyfikowalny.

Pobieranie próbek. Jednym z elementów sprawnie funkcjonującego systemu zkp są badania próbek zgodne z planem. Nawet gdy badania są wykonywane z właściwą częstotliwością, a ich wyniki są zapisywane, zdarzają się przypadki braku możliwości zidentyfikowania sposobu pobrania próbek (kto, kiedy, w jakich warunkach itp.), a więc niezgodności z określonym przez normę sposobem pobierania i dokumentowania próbek. Tym samym trudno jest czasem powiązać wyniki badań z cechami sprzedawanego kruszywa.

Czystość środków transportu. Naturalnym obowiązkiem producenta ponoszącego odpowiedzialność za zgodność wyrobu z wymaganiami jest dbałość o to, by opuszczający przedsiębiorstwo wyrób nie był zanieczyszczony. Niektórzy producenci instalują systemy kamer w celu wygodnego sprawdzania czystości skrzyń ładunkowych. Przypadki zanieczyszczonych skrzyń ładunkowych są rejestrowane celem eliminacji nierzetelnych przewoźników.

Szkolenie całego personelu. Jednym z wymogów norm jest przeszkolenie całego personelu uczestniczącego w zakładowej kontroli produkcji. Ten warunek zazwyczaj jest spełniany przez wewnętrzne szkolenia zkp połączone czasem z innymi szkoleniami.

Sprzedaż wyrobu

Sporządzanie deklaracji zgodności WE. Dość powszechne jest żądanie klienta, by wraz z wyrobem producent dostarczał mu deklarację zgodności. Tymczasem zgodnie z wytycznymi norm PN-EN i przepisów prawa producent sporządza i przechowuje deklaracje zgodności i przedkłada organom nadzoru rynku.

Dokumentowanie sprzedaży i oznakowanie CE. Przy wprowadzaniu do obrotu każdy zgodny z wymaganiami norm wyrób powinien zostać oznakowany symbolem CE - w przypadku kruszyw na dokumentach towarzyszących dostawie. Przykłady wzorów oznakowania zawierają normy PN-EN. W praktyce niektórzy producenci dostarczają klientom dokumenty będące połączeniem oznakowania CE i deklaracji zgodności. Nie jest to dobry zwyczaj.

Wymagania klienta: normy EN czy Polskie Normy. Wielu klientów ciągle domaga się sprzedaży kruszyw zgodnie z wymaganiami norm PN-B, które zostały wycofane z oficjalnego zbioru Polskich Norm i zastąpione normami PN‑EN. W przypadkach gdy zarówno przez klienta, jak i producenta transakcje są dokumentowane zgodnie z art. 10 ustawy o wyrobach budowlanych, należy przypuszczać, że spełnione są wymagania aktualnie obowiązującego prawa.

***

Doświadczenie kilkuletniej współpracy jednostki notyfikowanej z producentami kruszyw pozwala stwierdzić, że jeśli nawet w trakcie certyfikacji systemów zakładowej kontroli produkcji nie wszystko było w najlepszym porządku, to kierunek zmian jest właściwy, występujące w dokumentacji usterki są usuwane, a praktyka dokumentowania zakładowej kontroli produkcji w większości przypadków odpowiada wymaganiom norm.