Przetwarzamy, odtwarzamy, tworzymy

Z Januszem Frommem, prezesem zarządu VKN Polska Sp. z o.o., rozmawia Joanna Nikolska

Infrastruktura: Panie Prezesie, członkostwo w Unii Europejskiej zobowiązuje do przetwarzania odpadów na surowce do dalszej produkcji. Coraz częściej słyszymy więc o potrzebie wykorzystania ubocznych produktów spalania węgla kamiennego (UPS). Wasza firma zajmuje się tym od połowy lat 90. ubiegłego stulecia. Wtedy też po raz pierwszy popioły lotne wyeksportowano do Niemiec. Proszę powiedzieć, jak od tamtego czasu zmieniła się świadomość, jeśli chodzi o wykorzystanie materiałów alternatywnych?


Janusz Fromm: Najkrócej rzecz ujmując, nastąpiła wręcz rewolucyjna zmiana w myśleniu i to zarówno u odbiorców, jak i producentów. Składowane w milionach ton rocznie odpady w przeszłości stanowiły jedynie uciążliwy balast. Nie zastanawiano się ani nad możliwościami ich gospodarczego wykorzystania, ani nad ich szkodliwością dla środowiska naturalnego. Dziś jest to pełnowartościowy produkt, którego zastosowanie wytyczają normy europejskie, na który istnieje wyraźny popyt i którego cena systematycznie wzrasta.

Nota bene to jedno z ciekawszych odkryć rynkowych. Produkt istniał przecież cały czas, hałdy szarego proszku widać było gołym okiem. Niestety na zmianę świadomości w zakresie gospodarczego wykorzystania popiołu lotnego trzeba było długo czekać. Wysiłku wymagało przede wszystkim przekonanie administracji przeróżnych szczebli, że stworzymy coś wartościowego, coś, co wszystkim przyniesie korzyści. Od producenta począwszy, który pozbędzie się kłopotu z zagospodarowaniem popiołu, a na odbiorcy skończywszy, który otrzyma tańsze i lepsze jakościowo wyroby; o wyeliminowaniu problemu zaśmiecania środowiska już nie wspominając.

Dziś zbieramy owoce naszych trudów. Mamy świetny produkt, decyzje i certyfikaty umożliwiające jego sprzedaż zarówno w Polsce, jak i za granicą.

- Gdzie w budownictwie wykorzystywany jest popiół lotny? Jakie są jego właściwości?

- Popiół lotny to miałki, jasnoszary, ciemnoszary lub jasnobrązowy pył mineralny, który w przeważającej części składa się z tlenków krzemu, glinu i żelaza, a ponadto zawiera różnego rodzaju pierwiastki śladowe oraz niespalone części węgla kamiennego w postaci cząsteczek koksu. Wskutek termicznej obróbki w komorze paleniskowej, popiół lotny z węgla kamiennego wchodzi w obecności wapnia w reakcje pucolanowe. Powstają przy tym mikroskopijnie małe, krystaliczne wapienno-
-krzemianowe i wapienno-glinianowe hydraty, które scalają się w twardą skałę. Pod względem składu chemicznego popiół lotny odpowiada znanym od ponad 2000 lat popiołom wulkanicznym i skałom, takim jak tras i pumeks.

W zastosowaniu popiołu lotnego dużą rolę odgrywają jego fizyczne właściwości. Szkliste, w większości kuliste cząsteczki mają średnicę między 0,5 a 200 um i wykazują gęstość właściwą ziarna od 2200 do 2500 kg/m3 oraz gęstość objętościową od 800 do 1100 kg/m3.

Jako pucolana popiół lotny umożliwia redukcję udziału cementu. Dzięki swoim cennym właściwościom oraz konkurencyjnej cenie może być używany jako dodatek do betonu i cementu, dodatek w procesie produkcji galanterii betonowej (wibroprasowanej kostki brukowej itp.), cegły, pustaków, jako materiał nasypowy i wypełniający oraz materiał do polepszania gruntów budowlanych.

- Czym charakteryzują się mieszanki popiołowo-żużlowo-cementowe i gdzie znajdują zastosowanie?

- Odznaczające się wysoką jakością wilgotne mieszanki popiołowo-żużlowo-cementowe charakteryzują się ciągłym uziarnieniem, łatwością zagęszczania, niską maksymalną gęstością objętościową szkieletu kruszywa.

Rozróżniamy 3 klasy tych mieszanek:

• Ekostabilizacja - mieszanka popiołowo-żużlowo-cementowa oferowana w m3 (1m3 = 1,45 t) w klasie od 1,5-2,5 MPa (R42). Najczęściej produkt ten wykorzystywany jest do budowy warstw wzmacniających podłoże na drogach wszystkich kategorii ruchu zgodnie z PN-S-96012.
• Ekopodbudowa - mieszanka popiołowo-żużlowo-cementowa oferowana w klasie od 2,5-5,0 MPa (R42), pozostałe parametry jak w wypadku ekostabilizacji. Stosowany w oparciu o normę PN-S-06103 i PN-S-96012 materiał najczęściej służy do wykonywania podbudów dróg osiedlowych (KR1-KR2), gdzie górną część nawierzchni stanowi warstwa kostki betonowej.
• Chudy beton popiołowo-żużlowy - mieszanka popiołowo-żużlowo-cementowa oferowana w klasie od 5,0-8,0 MPa (R42). Jest to produkt odznaczający się największą ilością użytego do produkcji cementu (CEM I 32,5). Spełniając wymagania normy PN-S-96013, mieszanka ta może być stosowana jako podbudowa zasadnicza dla ruchu kategorii KR1 oraz podbudowa pomocnicza w drogach kategorii KR2-KR6.

Mieszanki cementowo-popiołowo-żużlowe lub cementowo-kruszywowo-popiołowo-żużlowe wykorzystywane są do stabilizacji podłoża oraz jako warstwy podbudowy zasadniczej i pomocniczej. Wbudowywane są w drogi, parkingi, place, hale przemysłowe, obiekty użyteczności publicznej itp.