Niedoceniane zasoby dna morskiego

Morza i oceany stanowią niemalże 71% powierzchni kuli ziemskiej, nic dziwnego, że duża część surowców mineralnych zalega na lub pod ich dnem.


Już od wieków człowiek sięgał po surowce dostarczane przez morza, początkowo zbierając je z plaż, później nurkując z łodzi, a wreszcie budując specjalistyczne urządzenia pływające.

Aktywność geologiczno-górniczą człowieka w obrębie mórz i oceanów można podzielić na 4 grupy:

wiercenia geologiczno-poszukiwawcze

otworowa eksploatacja ropy naftowej i gazu

eksploatacja kopalin stałych (odkrywkowa)

podziemna eksploatacja kopalin stałych.

Eksploatacja odkrywkowa, prowadzona z powierzchni wody, bez wykonywania dodatkowych instalacji i wyrobisk na dnie morskim, jest najstarszą i najmniej rozwiniętą technologią. Można ją podzielić na eksploatację szelfu kontynentalnego (wód płytkich, do 200 m p.p.m.) oraz eksploatację wód głębokich (stoku kontynentalnego i głębi oceanicznej). W przeciwieństwie do szeroko rozpowszechnionej eksploatacji szelfu eksploatacja głębokich części oceanu, a zwłaszcza głębi oceanicznej, jest wciąż na granicy możliwości człowieka.

Złoża surowców do produkcji kruszyw naturalnych w Polskiej strefie ekonomicznej

Złoża surowców do produkcji kruszyw naturalnych występują głównie w strefach brzegowych i przybrzeżnych, w obrębie ławic i wałów brzegowych. Są to praktycznie wyłącznie złoża surowców do produkcji kruszyw żwirowych. Zajmują one ok. 70% powierzchni szelfu.

W polskim sektorze Morza Bałtyc­kiego rozpoznano i udokumentowano zasoby żwirów i piasków 3 złóż.

Ławica Słupska jest częścią większej ławicy, ograniczoną izobatą 20 m p.p.m., znajdującą się ok. 30 km na północny zachód od Łeby. Złoże stanowi 8 izolowanych pól osadów piaszczysto--żwirowych, zalegających na podłożu piaszczystym lub w zachodniej części - na rozmytej glinie zwałowej. Powierzchnia pól wynosi od 0,9 do 10,5 km2, przy średniej miąższości warstwy złożowej ok. 0,91 m (maksymalnie > 2  m). Średni punkt piaskowy złoża wynosi 64%. Zasoby bilansowe udokumentowane w kategorii C1 i C2 wynoszą 45,5 mln t, w tym zasoby przemysłowe 44,2 mln t.

Południowa Ławica Środkowa leży w obszarze ograniczonym izobatą 30 m p.p.m. To najdalej wysunięty na północ obszar złożowy w polskiej strefie ekonomicznej Bałtyku, oddalony ponad 140 km od Gdańska. Złoże podzielone jest na 9 pól o powierzchni od 0,5 do 16,9 km2, przy średniej miąższości warstwy złożowej 0,9 m (maksymalnie > 5,0 m). Średni punkt piaskowy złoża wynosi 53,7%. Udokumentowane zasoby bilansowe w kategorii C2 wynoszą 56,5 mln t.

Złoże Zatoka Koszalińska położone jest w obrębie zatoki o tej samej nazwie, na wysokości od Dąbek do Jarosławca, w strefie głębokości morza od 10 do 25 m. Złoże obejmuje 17 pól, zalegających w formie izolowanych płatów utworów piaszczysto-żwirowych na podłożu piaszczystym, a w południowo-zachodniej części złoża na glinie zwałowej. Powierzchnia pół złożowych waha się od 0,3 do 3,6 km2, przy średniej miąższości warstwy złożowej 1,0 m (maksymalnie 1,8 m). Średni punkt piaskowy złoża wynosi 60,1%. Udokumentowane zasoby bilansowe w kategorii C2 wynoszą 37,7 mln t.

Technika eksploatacji złóż morskich surowców stałych

Eksploatacja surowców stałych z dna morskiego wiąże się z odspajaniem, urabianiem, transportem i rozładunkiem surowców. Przez odspajanie rozumie się zmniejszenie spójności urabianego ośrodka skalnego, podczas gdy urabianie to oddzielenie porcji materiału od calizny. W niektórych przypadkach procesy te mogą zachodzić jednocześnie, np. przy urabianiu koparkami, gdzie łyżka odspaja i urabia materiał. Do odspajania można stosować siłę mechaniczną (skrawanie, ścinanie, zginanie), energię hydrauliczną, kruszenie skał (mechaniczne), drgania, a także materiały wybuchowe. Podobne procesy stosowane są do urabiania (mechaniczne, hydrauliczne, grawitacyjne, siły odśrodkowe). Z technicznego punktu widzenia odspajanie i urabianie nie stanowi dużego problemu. Najtrudniejszym zadaniem jest przetransportowanie urobionego materiału na powierzchnię. Może ono być realizowane na dwa sposoby: mechanicznie i hydraulicznie. Do rozładunku wykorzystuje się siłę ciężkości, odśrodkową, mechaniczną, energię kinetyczną, a także hydrauliczną.