Grysy sjenitowe – doskonałe do produkcji SMA

Sjenit, znany również pod nazwą granodioryt, jest kamieniem niezwykle rzadko występującym w Polsce, stąd wiedza o jego właściwościach nie jest zbyt rozpowszechniona. Tymczasem posiada on cechy, które doskonale sprawdzają się w budownictwie i drogownictwie. W naszym kraju grysy sjenitowe produkuje m.in. firma Slag Recycling, która od 3 lat eksploatuje Kopalnię Sjenitu „Przedborowa".


Sjenit, a właściwie sjenodioryt, to skała należąca do grupy skał magmowych o barwie ciemnoszarej do czarnej. Jej struktura jest nieuporządkowana i równomiernie drobnoziarnista. Nazwa „sjenit" pochodzi od Syene - greckiej nazwy miasta Asuan w Egipcie, gdzie znajdują się odkrywane przez archeologów starożytne kopalnie tego surowca.

Na pierwszy rzut oka rodzimy sjenit przypomina granit, lecz wprawne oko dostrzeże wiele różnic. Sjenit jest znacznie ciemniejszy i nieco cięższy od granitu. Spowodowane jest to większą zawartością minerałów ciemnych, takich jak biotyt i amfibole oraz znikomą zawartością jasnego kwarcu, a nawet zupełnym jego brakiem.

Grys sjenitowy stanowi doskonały materiał do produkcji mieszanek mineralno-asfaltowych wszystkich warstw bitumicznych nawierzchni drogowych (BA), a przede wszystkim mieszanek mineralno-asfaltowych SMA. Istotną cechą wyróżniającą grys pochodzący z kopalni „Przedborowa" jest dobra, przewyższająca wymagania, odporność na polerowanie (PSV), która wynosi 53. Na podkreślenie zasługuje też całkowita jego mrozoodporność i niska nasiąkliwość (0,5-1,0%) oraz bardzo dobra przyczepność do bitumów. Drobnoziarnistość skały i jej obojętny charakter poprawiają szorstkość i przyczepność do asfaltu.

Grysy sjenitowe doskonale sprawdzają się również jako kruszywo do produkcji betonów cementowych konstrukcyjnych i charakteryzują się marką 30 lub 50 w zależności od uziarnienia.

Bezpieczeństwo ruchu drogowego zależy bezpośrednio od umiejętności kierujących pojazdami oraz stanu i liczby tych pojazdów. Istotne znaczenie ma jednak także jakość szlaków komunikacyjnych. Wraz z wprowadzeniem w ostatnich latach norm europejskich dotyczących nowych procedur badania kruszyw drogowych pojawiła się szansa na poprawienie jakości polskich dróg. Dzięki uzyskaniu lepszej interakcji pomiędzy oponą a powierzchnią warstwy jezdnej zwiększa się efektywność drogi hamowania oraz pokonywania siły odśrodkowej na łukach.

Odnosząca się do kruszyw do mieszanek asfaltowych do nawierzchni dróg, lotnisk i innych powierzchni przeznaczonych do ruchu norma PN EN 13043:2004 uruchomiła mechanizm zmian ich klasyfikacji. Jedna z norm dotyczy oceny odporności na polerowanie kruszyw stosowanych do warstw ścieralnych nawierzchni drogowych. W obowiązujących dotychczas kryteriach wyboru kruszyw tej właściwości nie oceniano.