Pociągi-pociski w Japonii i Hiszpanii

Alternatywą dla pociągu, który w języku angielskim nosi nazwę bullet train (pociąg-pocisk), jest samolot, gdyż na ogół porusza się on z prędkością 300 km/h. Dla pociągu jadącego po szynach rekord prędkości wynosi 574,8 km/h.


Kolej dużych prędkości kursuje w wielu krajach świata, m.in. w Niemczech (ICE), Hiszpanii (AVE), Francji (TGV), Japonii (Shinkansen) i Chinach (Zefiro). Produkowane specjalnie dla niej pojazdy są ciche, przestronne, dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, klimatyzowane, wyposażone w bezprzewodowy internet.


Początki kolei dużych prędkości w Japonii sięgają lat 60. XX w. Przed olimpiadą w 1964 r. szybki pociąg kursował z prędkością 220 km/h tylko między Tokio a Osaką. Z biegiem lat sieć, zwana Shinkansen, oplotła cały kraj i stała się największą siecią kolei dużych prędkości na świecie. Codziennie kursuje 783 pociągów, a odległość pomiędzy nimi mierzona w czasie wynosi 3 min. Podstawowe atuty Shinkansen to pewność i punktualność - średnie opóźnienie pociągów wynosi 6 sekund.

KDP sprawdzają się w krajach rozległych terytorialnie. Japończycy pokonują pociągami odległości sięgające nawet 1000 km. W połączeniach między kluczowymi miastami szybkie pociągi zastępują tam samoloty. Zresztą od samego początku Shinkansen nazywano jumbo jetem na torach. Z pociągów często korzystają biznesmeni, jako że szybkie przemieszczanie się ułatwia prowadzenie interesów.

Linie kolejowe przecinają silnie zaludnione obszary kraju, w większości duże miasta, nie zakłóca to jednak życia ich mieszkańców, gdyż pociągi poruszają się cicho. Obecność kolei sprzyja rozwojowi gospodarczemu, a ponadto przyczynia się do redukcji emisji CO₂.

Z sieci Shinkansen korzysta już 3 pokolenie. W tym czasie technologia znacznie się rozwinęła, zwiększono prędkość do 300 km/h, zmniejszono ciężar taboru. Sposób spawania pozwala na zachowanie stabilnej, statycznej konstrukcji, a specjalny system wychylenia umożliwia utrzymanie prędkości na zakrętach. Ponieważ wykorzystywane są zaawansowane technologie odzyskiwania energii, pomimo zwiększenia prędkości jazdy, zużycie energii spada.

Warto podkreślić, że w ciągu 45 lat funkcjonowania KPD nie odnotowano żadnego wypadku śmiertelnego.

Pociągi Shinkansen przeznaczone są wyłącznie do ruchu pasażerskiego, nie mogą kursować po liniach klasycznych.


Transport publiczny w Hiszpanii w 50% finansowany jest przez państwo. Linie regionalne, co warto podkreślić, najczęściej nie przynoszą dochodów.

Decyzja o budowie AVE (Alta Velocidad Espanola - wysoka prędkość hiszpańska) zaważyła na przyszłości kolei w Hiszpanii. Pierwszą linię łączącą Madryt i Sewillę otwarto w 1992 r. z okazji Światowej Wystawy Expo.

Państwo skorzystało z funduszy unijnych. Opracowano 3 działania programowe związane z rozwojem transportu. W 2001 r. rząd Hiszpanii przedstawił plan rozwoju sieci AVE i przeznaczył na ten cel 41 mld €. Zaplanowano uruchomienie szybkich połączeń między Madrytem a stolicami wszystkich prowincji, przy czym maksymalny czas przejazdu na każdej linii miał wynosić 4 godziny.

Sieć w dalszym ciągu jest rozbudowywana, co pochłania połowę środków przeznaczonych na transport. Od 2005 r. państwo jest właścicielem całej sieci kolejowej. Koleją dużych prędkości zajmuje się instytucja budżetowa, która zawiera wieloletnie kontrakty inwestycyjne z rządem. Nowe inwestycje pokrywane są w większości ze środków publicznych, ale w przyszłości przewiduje się inwestycje z udziałem kapitału prywatnego - ppp.

Szybkie pociągi jeżdżą średnio co 2 godziny. Częściowo korzystają z linii konwencjonalnych, co wiąże się z pewnymi niedogodnościami wynikającymi z faktu, że linie mają różny rozstaw torów.

Z doświadczeń hiszpańskich wynika, że gdy tylko otwierana jest nowa linia AVE, zaczyna z niej korzystać połowa użytkowników innych źródeł transportu.

Aktualnie w budowie znajduje się 1500 km linii, z tego pod koniec bieżącego roku i na początku przyszłego do użytku zostanie oddanych 700 km.

Sieć AVE znacząco wpłynęła na rozwój infrastruktury, stacje pełnią funkcję hoteli, centrów handlowych, biznesowych. Nastąpiło ożywienie gospodarcze wielu miast.

Warto wspomnieć, że z sieci AVE zaczynają korzystać również pociągi towarowe.

W Hiszpanii istnieje ponad 2 tys. km linii kolejowych, docelowo sieć ma liczyć 7,2 tys. km, a pociągi mają osiągać prędkość 350 km/h.