Urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego w polskiej praktyce drogowej

Podstawowym celem stosowania urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego jest ochrona życia i w ograniczonym zakresie także mienia uczestników ruchu, a w niektórych przypadkach także użytkowników terenów przyległych do drogi.

Dokonywane jest to poprzez zapewnienie warunków ruchu niezagrażających wypadkiem, a także przez ochronę użytkowników drogi, gdy wypadek, stanowiący w niektórych warunkach lub sytuacjach nieuniknioną technicznie konsekwencję ruchu drogowego, ma nastąpić lub już nastąpił.

Urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego mają do spełnienia następujące zadania:

• zapewnienie takich warunków ruchu drogowego, w których zagrożenie bezpieczeństwa wszystkich bez wyjątku uczestników ruchu, a w niektórych przypadkach także użytkowników obszarów przyległych do drogi, będzie jak najmniejsze,
• zapobieganie wypadkom drogowym przez stworzenie warunków, w których daleko nawet idące błędy lub nieprawidłowości uczestników ruchu nie będą doprowadzały do wypadków, lecz co najwyżej do kolizji drogowych. Równolegle: zapobieganie kolizjom i innym niepożądanym zdarzeniom w ruchu drogowym,
• zapobieganie skutkom wypadków drogowych przez stworzenie warunków, w których przebieg niepożądanych zdarzeń w ruchu drogowym nie będzie zagrażał zdrowiu lub życiu kierowcy i pasażerów pojazdu oraz innych użytkowników drogi, a w niektórych przypadkach także użytkowników terenów przyległych,
• zwiększenie pewności i płynności ruchu na drodze przez zapewnienie warunków minimalizujących możliwości zakłóceń sprawności procesów ruchu drogowego przez czynniki związane z ruchem drogowym i drogą, a w pewnym zakresie także przez czynniki zewnętrzne.

Prawidłowe i dostatecznie szerokie stosowanie urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego ma istotne znaczenie dla zmiany przebiegu wypadków drogowych ze skutkami osobowymi (ofiarami w zabitych i rannych) w kolizje drogowe (tylko uszkodzenia pojazdów). Dotyczy to w szczególności urządzeń ochronnych i przeciwdestrukcyjnych.
Zwiększenie liczby i zakresu stosowania tych urządzeń jest tym bardziej konieczne, że wiele działań podejmowanych w drogownictwie w Polsce dla poprawy stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego – może nawet zbyt wiele – sprawia niejednokrotnie wrażenie, że większą uwagę kieruje się na przeciwdziałanie wypadkom drogowym, niż na przeciwdziałanie i niwelację skutków tych wypadków.

Podstawowe rodzaje urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego – to urządzenia bierne i urządzenia czynne. Pierwsze z nich – urządzenia bezpieczeństwa ruchu bierne – to urządzenia niewchodzące w bezpośrednią styczność z pojazdem w zdarzeniach ruchowych lub w wypadkach i kolizjach drogowych, lecz służące jedynie np. do organizacji i kierowania ruchem drogowym, do zapobiegania zakłóceniom tego ruchu i m.in. do uprzedzania kierujących i innych użytkowników drogi o występujących zagrożeniach. Są to m.in. znaki drogowe, sygnalizatory świetlne, osłony przeciwolśnieniowe. Kontakt pojazdów z urządzeniami tej grupy jest zdarzeniem niepożądanym i w większości przypadków może mieć charakter kolizji lub wypadku drogowego.