Odrodzenie komunikacji szynowej w aglomeracjach miejskich

Mimo systematycznego rozwoju ruchu samochodowego oraz miejskiej i aglomeracyjnej komunikacji autobusowej zainteresowanie zarówno zarządów miast, jak i pasażerów komunikacją tramwajową nie słabnie, a wręcz odradza się na nowo.


Przykładem jest Francja. Tramwaje, kiedyś usuwane z francuskich miast, obecnie powracają do łask w postaci nowych, stale modernizowanych i ulepszanych systemów komunikacyjnych. Nowo budowanymi lub zmodernizowanymi tramwajami szczycą się takie aglomeracje miejskie, jak Paryż, Bordeaux, Miluza, Tuluza, Saint-Etienne, Nantes, Lille oraz m.in. Marsylia i Nicea. Polskie miasta i zespoły miejskie nie powinny więc powtarzać francuskiego błędu i zapominać o tramwajach, tak nie docenianych w czasach boomu samochodowego. Jednak aby nakłonić kierowców do opuszczenia wygodnych samochodów osobowych, należy zaproponować im równie wygodne i sprawne systemy i układy komunikacyjne wraz z rozbudowanymi połączeniami transferowymi (skomunikowanie środków transportu miejskiego).

Nowatorska sieć tramwajowa powstała w metropolii Bordeaux. Jest to system wyjątkowo cichy i dobrze wpisujący się w otoczenie. Długość nowej sieci tramwajowej będzie wynosiła 43 km. Na 11-kilometrowym odcinku linii tramwajowej w śródmieściu zastosowano zasilanie trzecią szyną ułożoną w jezdni. Rozwiązanie to, umożliwiające zrezygnowanie z napowietrznej sieci trakcyjnej przyjęto głównie w zabytkowych dzielnicach w centrum miasta oraz w sektorach, gdzie w wąskich ulicach interwencje straży pożarnej są utrudnione. W czasie realizacji projektu przeprowadzono wiele prac modernizacyjnych w samym mieście, m.in. odnowiono wiele budynków, zmieniono organizację ruchu, ograniczając ruch samochodowy w centrum miasta, a także wyznaczono obszary przeznaczone wyłącznie dla pieszych.

Istnieje wiele nowoczesnych systemów transportu miejskiego. Wybór między metrem, lekkim metrem; automatycznyną lekką kolejką VAL (Vehicule Automatique Legere), siecią tramwajową, tramwajem dwusystemowym, automatycznym systemem tramwajowym, a także sterowanymi systemami jezdnymi na oponach, powinien wynikać z bardzo dokładnej i wyważonej analizy potoków pasażerskich, natężenia ruchu w godzinach szczytu oraz możliwości inwestycyjnych.

O ile metro dostosowane jest do potrzeb większych miast, o tyle kolejki lekkie czy VAL mogą być wykorzystywane do tworzenia sieci w mniejszych miastach lub tam, gdzie konieczne są połączenia o stałym natężeniu ruchu np. z lotniskami.

Takie rozwiązanie lekkiego systemu typu VAL przyjęto w Lille. Już w 1983 r. oddanie do użytku zautomatyzowanej linii metra, było przełomem w projektowaniu systemów komunikacji miejskiej. Była to bowiem pierwsza we Francji linia metra, w której wprowadzono automatyczne sterowanie ruchem pociągów (automatyka stacyjna i pokładowa). Obecnie sieć metra w Lille składa się z 60 stacji oraz dwóch linii o łącznej długości 45 km. Następnym miastem we Francji, które zastosowało podobny system metra, jest Tuluza. W Paryżu, mieście o bardzo rozwiniętej sieci metra (tradycyjnego i na kołach ogumionych), system ten zastosowano do połączenia portu lotniczego Orly z koleją podmiejską.

Rozwiązaniem, pozwalającym na znaczne oszczędności w zakresie infrastruktury, są zespoły jezdne stanowiące elektryczne pojazdy trakcyjne o konstrukcji, zbliżonej do wagonów tramwajowych - na kołach ogumionych. W założeniu są one zasilane z napowietrznej sieci trakcyjnej i prowadzone za pomocą pojedynczej, centralnie umieszczonej szyny, która stanowi równocześnie - tak, jak szyny w tradycyjnym tramwaju - element składowy układu elektrycznego. Są to z zasady pojazdy hybrydowe, równolegle wyposażane w pokładowy zespół napędowy (silnik wysokoprężny), który umożliwia jazdę po odłączeniu od sieci zasilającej (np. w centrach miast lub w drodze do zajezdni). Główne ich zalety to łatwiejsze wpisanie w układ urbanistyczny miasta, zdolność pokonywania dużych wzniesień, prostsza organizacja zajezdni, możliwość poruszania się po istniejących jezdniach. Technologia ta, przystosowana do znacznie mniejszych potoków pasażerskich, stwarza władzom miejskim możliwość wdrożenia systemów transportu publicznego, przystosowanego do potrzeb miast o średniej wielkości oraz przedmieść wielkich aglomeracji. System ten zastosowano m.in. w Clermont-Ferrand, gdzie wprowadzono wagony o specjalnym wzornictwie.