Wademekum potencjalnego beneficjenta UE Część 1

W latach 2007-2013 Polska będzie dysponować kwotą 85,6 mld euro, z czego 67,3 mld euro będzie pochodzić z budżetu UE, 11,9 mld euro z krajowych środków publicznych, a ok. 6,4 mld euro od podmiotów prywatnych. Najważniejszymi funduszami, z których płyną unijne pieniądze, są EFS, EFRR, FS.


Organizacja instytucjonalna

Dla funduszy unijnych najważniejszą instytucją jest Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, które pełni rolę zarówno Instytucji Certyfikującej, jak i Zarządzającej.

Do odpowiedniej komórki MRR jako IC należy: certyfikacja płatności wobec KE, przedkładanie KE poświadczonych deklaracji, wydatków i wniosków, prowadzenie bazy danych księgowych dotyczących wydatków przedstawionych KE, ewidencja kwot podlegających procedurze odzyskiwania i kwot wycofanych po anulowaniu całości lub części wkładu dla operacji lub projektu.

Zadania IZ to: zarządzanie poszczególnymi programami operacyjnymi, czuwanie nad ich prawidłową realizacją, zlecanie ewaluacji, nadzorowanie i koordynacja prac poszczególnych Instytucji Pośredniczących.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego nie jest w stanie udźwignąć wszystkich obowiązków związanych z obsługą funduszy unijnych, dlatego część swoich funkcji (zgodnie z prawem unijnym) może przekazać innym instytucjom, a konkretnie Instytucji Pośredniczącej oraz Instytucji Wdrażającej.

Instytucje Pośredniczące podlegają bezpośrednio IZ, a do ich obowiązków należy m.in. wykonywanie działań zleconych przez IZ, czyli zapewnianie prawidłowości wykonywania wszelkich operacji finansowych, potwierdzanie i przekazywanie wniosków o płatność do IZ. Przygotowywanie prognozy wydatków na kolejny rok (kolejne lata), przygotowywanie raportu o nieprawidłowościach w realizacji programu.

Zakres zadań związanych z funduszami jest tak duży, że nawet IZ i IP razem wzięte nie poradziłyby sobie z nimi, dlatego IP może część obowiązków przekazać sobie podległym instytucjom, które w unijnej nomenklaturze nazywane są Instytucją Wdrażającą. Nazwa ta używana jest wymiennie z Instytucją Pośredniczącą II stopnia.

Zadaniem IW jest: zlecanie beneficjentowi wykonania projektu, ogłaszanie konkursów o naborach wniosków na konkretne działania, organizowanie pracy Komisji Oceniającej złożone wnioski, podpisywanie umów o dofinansowanie oraz monitorowanie realizacji projektu.

Kolejnym bardzo ważnym ciałem jest Komitet Monitorujący. Członkami KM są przedstawiciele strony samorządowej, strony rządowej oraz partnerów społecznych i gospodarczych. Każdy z programów, włącznie z każdym z regionalnych programów operacyjnych, ma osobny Komitet Monitorujący. Zostały one powołane, aby zapewnić sprawne zarządzanie i realizację programu.

Każdy z KM ma możliwość powołania Podkomitetów dla poszczególnych osi i przekazania im część swoich kompetencji. Głównymi zadaniami zarówno KM, jak i Podkomitetu jest prowadzenie monitoringu efektów wdrażania, dbanie o to, aby wszystkie działania były prowadzone zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem, okresowe badanie postępu w osiąganiu szczegółowych celów określonych w programie i w uzupełnieniu programu. KM zatwierdza także kryteria wyboru projektów.

Dlaczego teraz jest łatwiej

Różnice pomiędzy tzw. starą a nową perspektywą są spore i zdecydowanie na korzyść potencjalnych beneficjentów. Najbardziej widoczną zmianą jest to, że w poprzedniej perspektywie funkcjonowały programy ogólnokrajowe, do których aplikacje składali beneficjenci z całego kraju niezależnie od wielkości i zasięgu projektu.

Obecnie programy są podzielone na ogólnopolskie i regionalne. Duże, strategiczne i międzyregionalne projekty składane będą głównie do programów ogólnokrajowych. Natomiast mniejsze projekty o zasięgu regionalnym będą składane do programów regionalnych. Jest to znaczne ułatwienie, gdyż przedsiębiorcy, gminy, powiaty nie będą już musieli składać aplikacji w Warszawie. Wystarczy, że udadzą się do właściwej instytucji w swoim regionie - województwie.

Jako czynnik ułatwiający działanie należy traktować doświadczenie wynikające z poprzedniej perspektywy finansowej. Wiemy, jak wypełniać dokumenty, i wiemy, czego może oczekiwać komisja oceniająca. Poza tym same kryteria wyboru projektów są znacznie klarowniej sformułowane.

Znaczącym ułatwieniem jest to, że przy składaniu aplikacji NIE są już wymagane wszystkie załączniki. Aktualnie wystarczy dołączyć do wniosku tylko podstawowe dokumenty wymienione w ogłoszeniu o naborze wniosków. Ich liczba uzależniona jest od tego, do jakiego programu, do jakiego priorytetu i działania składa się aplikację. Wszystko zależy od specyfiki składanych projektów.