Polska w strefie Schengen

Zmiana stanu prawnego przynosi rozmaite skutki praktyczne. Przykładowo obwieszczenie ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie ogłoszenia przejść granicznych, rodzaju ruchu dozwolonego przez te przejścia oraz czasu ich otwarcia [8], zdaniem autora, straciło moc obowiązywania na granicach wewnętrznych, a wraz z nim podział ruchu na osobowy i towarowy oraz zapisane w obwieszczeniu ograniczenia odnoszące się do dopuszczalnej masy całkowitej czy ładowności. Ograniczenia będą mogły wynikać jedynie z wymagań ochrony środowiska lub konstrukcji obiektów drogowych. Wszelkie arbitralnie narzucane ograniczenia, jako niezgodne z postanowieniami Kodeksu [5], będą mogły podlegać zaskarżeniu przed sądami krajowymi i Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Szczególnie wrażliwe pod tym względem staną się zapewne granice wewnętrzne pozbawione przeszkód naturalnych, np. granica polsko-litewska i polsko-niemiecka na zachód od Szczecina. Należy przy tym pamiętać, że w Polsce dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 40 t, a w transporcie kombinowanym 44 t, a ponadto, że ograniczenia nacisku poniżej 11,5 t/oś na drogach publicznych mogą obowiązywać jeszcze tylko przez 3 lata.

Po ostatnio wprowadzonych zmianach [9] ustawa o ochronie granicy państwowej wydaje się zgodna z rozporządzeniem (WE) 562/2006 Parlamentu i Rady [5], różnica polega na tym, że przejście graniczne definiuje się w niej jako przejście graniczne na granicy zewnętrznej domyślnie, a nie explicite. Natomiast z powodu braku na dzień dzisiejszy (tekst powstał w połowie grudnia) przepisów szczegółowych nie jest dokładnie znany nowy status granicznych odcinków dróg na granicy wewnętrznej z punktu widzenia prawa polskiego. Dlatego szereg aktów prawnych należy zmienić lub zastąpić nowymi. Należą do nich, rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych [10] i wspomniane już obwieszczenie [8], być może należałoby też zmienić rozporządzenie Rady Ministrów z 13 grudnia 2005 r. [11].

Ze względów praktycznych należy jak najszybciej jednoznacznie określić, kto jest zobowiązany do utrzymywania pasa drogowego na przejściach nazwanych dotychczasowymi i alternatywnymi. Czy jak w dotychczasowym systemie prawnym wojewoda, czy też wobec praktycznej likwidacji przejść granicznych na granicach wewnętrznych nie powinny w tej dziedzinie nastąpić zmiany. Z punktu widzenia drogowców i transportowców niezwykle ważne jest wskazanie, kto jest odpowiedzialny za spełnienie wymagań Kodeksu Schengen w przygranicznym pasie drogowym.

Przystąpienie Polski do pełnej realizacji dorobku Schengen na granicach lądowych powoduje liczne implikacje w dalszych obszarach prawa. Na przykład, warto się zastanowić, czy budowa kładki przez rzeczkę w parku rozciągającym się po obu stronach granicy musi nadal wymagać zmiany umowy międzypaństwowej. Inny przykład, to konieczne zmiany w ustawie o drogach publicznych [12]. To ostatnie zagadnienie zostanie poruszone w oddzielnym artykule poświęconym zmianom potoków ruchu związanym z wejściem do strefy.

Literatura

[1] Unia Europejska - wersje skonsolidowane traktatu o Unii Europejskiej i traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Dz.U.(UE) C 321E z 29.12.2006.

[2] Traktaty Rzymskie. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą (1957) http://europa.eu.int/eur-lex/lex/pl/treaties/treaties_founding.htm

[3] Układ między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej    Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach Dz.U.(UE) L 239 z 22.09.2000.

[4] Konwencja Wykonawcza do układu z Schengen z 14.06.1985 między rządami państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach Dz.U.(UE) L 239 z 22.09.2000.

[5] Rozporządzenie (WE) Nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15.03. 2006 ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (Kodeks graniczny Schengen) Dz.U.(UE) L 105 z 13.04.2006.

[6] Draft Treaty of Accession, Brussels, 31 January 2003  www.europarl.eu.int/enlargement/access_draft_en.htm

[7] Decision of the Executive Committee of 26 April 1994 on adjustment measures aiming to remove the obstacles to, and restrictions on, traffic at road crossing points at internal borders O.J. L 239 22.09.2000.

[8] Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 15.11.1999 w sprawie ogłoszenia przejść granicznych, rodzaju ruchu dozwolonego przez te przejścia oraz czasu ich otwarcia M.P. 1999 r. nr 37, poz. 568.

[9] Ustawa z 12.10. 1990 o ochronie granicy państwowej Dz.U. 2006 r. nr 226, poz. 1944 z późn. zm.

[10] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20.12 2006  w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych Dz.U. 2006 r. nr 238, poz. 1729.

[11] Rozporządzenie Rady Ministrów z 13.12. 2005  w sprawie obowiązków wojewody w zakresie finansowania i utrzymywania przejść granicznych, przejść turystycznych, miejsc przekraczania granicy na szlakach turystycznych oraz punktów nocnego postoju na rzekach granicznych, ich wyposażenia w sprzęt, a także organów właściwych do osadzania i utrzymywania znaków granicznych na morskich wodach wewnętrznych Dz.U. 2005 r. nr 256, poz. 2145.

[12] Ustawa z 21.03.1985  o drogach publicznych Dz.U.  2007 r. nr 19, poz. 115; nr 23, poz. 136 i nr 192, poz. 1381.