Nowa ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym

Wspólne realizowanie zadań publicznych przez sektor publiczny i prywatny funkcjonuje w Polsce już od kilkunastu lat. Początki tej współpracy to przede wszystkim budowa pierwszych odcinków autostrad realizowana na podstawie ustawy szczególnej. Równolegle pojawiały się pierwsze projekty z zakresu gospodarki komunalnej (dotyczące głównie wodociągów i kanalizacji oraz parkingów), których realizację jednostki samorządu terytorialnego powierzały podmiotom prywatnym. W tym wypadku podstawą prawną były ogólne przepisy prawa administracyjnego, cywilnego i zamówień publicznych.


Termin „partnerstwo publiczno--prywatne" - rozumiany jako oparta na ustawie współpraca podmiotu publicznego i prywatnego, służąca realizacji zadania publicznego - pojawił się w polskim prawie w 2005 r. wraz z wejściem w życie pierwszej ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Wychodząc naprzeciw ogromnemu zapotrzebowaniu na inwestycje infrastrukturalne, przepisy te, poprzez wprowadzenie wyraźnej podstawy prawnej oraz przejrzystych zasad, miały uporządkować kwestie współpracy sektora publicznego i prywatnego. Niestety okazały się oderwane od rzeczywistości. Powszechnie krytykowany zakres obowiązkowych analiz przedprojektowych, w tym oceny ryzyka, skutecznie odstraszał podmioty publiczne.

Wobec wad pierwszej ustawy, rosnących potrzeb inwestycyjnych, a także konieczności wykorzystania środków unijnych w Ministerstwie Gospodarki rozpoczęto prace nad nową ustawą. Priorytetem było odformalizowanie partnerstwa i stworzenie elastycznych ram dla jego funkcjonowania. Prace zakończono 19 grudnia 2008 r. uchwaleniem nowej ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym (ustawa o PPP). Przepisy weszły w życie 27 lutego 2009 r.


Podstawowym celem ustawy o PPP jest wskazanie podmiotom szeroko rozumianego sektora publicznego podstawy prawnej i najważniejszych zasad współpracy z podmiotami prywatnymi. Zgodnie z ustawą istota takiej współpracy sprowadza się do: wspólnej realizacji przedsięwzięcia, podziału zadań oraz podziału ryzyka.


Wspólna realizacja przedsięwzięcia jest podstawową cechą odróżniającą umowę o partnerstwie publiczno-prywatnym od zwykłych umów zawieranych na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych (ustawa PZP) bądź na podstawie ustawy o koncesji na roboty budowlane i usługi (ustawa o koncesji). W wypadku ustawy PZP mamy do czynienia z prostym nabywaniem przez podmiot publiczny świadczeń (usług, dostaw czy robót budowlanych). W przedsięwzięciach realizowanych na podstawie ustawy o koncesji większy nacisk kładzie się na wykonanie zadania przez podmiot prywatny. Udział podmiotu publicznego często ogranicza się do kontroli realizacji przedsięwzięcia. Wspólna realizacja przedsięwzięcia, o której mowa w ustawie o PPP, oznacza natomiast aktywny udział podmiotu publicznego na poszczególnych czy też pewnych etapach realizacji przedsięwzięcia oraz zobowiązanie do realizacji określonych zadań w ramach projektu.

W porównaniu z dotychczasowymi przepisami ustawa o PPP bardzo rozszerzyła zakres dopuszczalnej współpracy. Obecnie może ona dotyczyć każdego świadczenia, o ile jest ono połączone z utrzymaniem lub zarządzaniem nieruchomością, jej częścią składową, przedsiębiorstwem, rzeczą ruchomą lub prawem majątkowym. Jako przykłady możliwych świadczeń ustawa o PPP wskazuje budowę lub remont obiektu budowlanego, świadczenie usług, wykonanie dzieła, w tym wyposażenie składnika majątkowego w urządzenia podwyższające jego wartość lub użyteczność. W praktyce, określając przedmiot współpracy, podmiot publiczny będzie musiał uwzględnić dodatkowo ograniczenia zawarte w przepisach regulujących jego funkcjonowanie. W wypadku gmin zakres dozwolonych przedsięwzięć będzie ograniczała ustawa o samorządzie gminnym i ustawa o gospodarce komunalnej.