Kryzys teoria, przyczyny i skutki

Kryzys jest elementem naszego życia, może dotknąć każdego. W świadomości społecznej sytuacje kryzysowe kształtują postawy zachowawcze, często prowadzą do rezygnacji, a nawet skrajnego krytycyzmu.


Dzieje się tak, ponieważ jesteśmy przyzwyczajeni do działania według określonych, dobrze znanych schematów, nie zaś do poszukiwania rozwiązań w trudnych sytuacjach, innych niż te, z których dotychczas korzystaliśmy. Zmierzenie się z kryzysem oznacza podjęcie nowych wyzwań i zadań.

Pojęcie kryzysu odnosi się do wszystkich aspektów życia człowieka i społeczeństwa. W naukach społecznych mówi się m.in. o kryzysie ekonomicznym, politycznym, rządowym, kryzysie państwa czy międzynarodowym. Kryzys wiąże się z wyborem, decydowaniem, zmaganiem się i działaniem pod presją czasu.

Ze względu na złożoność pojęcia jego definicje są niejednorodne i często brzmią odmiennie w zależności od rodzaju sytuacji, której dotyczą. Kryzys może więc oznaczać:

• sytuację, w której występuje zagrożenie dla podstawowych wartości, interesów i celów instytucji, a także grup społecznych; również sytuację, w której zagrożone są prawa i wolność obywateli oraz ich życie i mienie
• punkt zwrotny, w którym dokonuje się zmiana na lepsze lub gorsze
• chwilę, w której rozstrzyga się, czy dana sprawa lub działanie będzie postępować dalej, zostanie zmodyfikowane czy też zakończone
• stan cierpienia, któremu towarzyszy uczucie zagrożenia i lęku.
  

Wziąwszy pod uwagę istniejące kategorie, kryzys i sytuacje kryzysowe można podzielić następująco:

1. Według tempa przebiegu i czasu trwania:

• Kryzys nagły - charakteryzuje się natychmiastowym podejmowaniem decyzji ze względu na brak czasu na badanie, analizę i planowanie.
• Kryzys przewlekły - może trwać miesiącami, a nawet latami, co utrudnia podjęcie skutecznych działań w celu opanowania go. Zazwyczaj organizacje przyjmują postawę biernego wyczekiwania, licząc na to, że kryzys sam przeminie, jednocześnie narażając się na plotki, pogłoski i spekulacje przekazywane w bezpośrednich kontaktach lub nagłaśniane przez media.

     2.  Według miejsca powstania przyczyn:

• Kryzys wewnętrzny - spowodowany czynnikami występującymi wewnątrz organizacji, takimi jak niewłaściwe zarządzanie czy błędna polityka finansowa.
• Kryzys zewnętrzny - spowodowany czynnikami spoza organizacji, które mogą dotyczyć sytuacji ekonomicznej czy gospodarczej państwa lub środowiska naturalnego.
  

     3.  Według skutków, jakie kryzys wywołuje:

• Kryzys destrukcyjny - powoduje zniszczenie organizacji, np. jej upadłość.
• Kryzys twórczy - doprowadza do dalszego rozwoju organizacji.