Zanim zbudujemy elektrownie

O rozwoju energetyki jądrowej w Polsce mówi Mirosław Lewiński, dyrektor Departamentu Energii Jądrowej Ministerstwa Gospodarki, w rozmowie z Beatą Kopeć.


Infrastruktura: - Jaki jest aktualny stan prac przygotowawczych dotyczących inwestycji w energetyce jądrowej w Polsce?

Mirosław Lewiński: - Zgodnie z zaleceniami MAEA (Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej) przy realizacji programu rozwoju energetyki jądrowej każdego państwa powinno współdziałać trzech partnerów: rząd - w zakresie ustanowionym odpowiednimi regulacjami prawnymi, odpowiadający za stworzenie infrastruktury prawno-organizacyjnej, inwestor - odpowiedzialny za budowę i eksploatację elektrowni a także jej likwidację po zakończeniu pracy oraz urząd dozoru jądrowego - odpowiedzialny za nadzór nad spełnianiem wymogów bezpieczeństwa jądrowego.

Według rekomendacji MAEA wprowadzenie energetyki jądrowej powinno poprzedzać od 10 do 15 lat prac przygotowawczych, włączając w to samą budowę pierwszej elektrowni. Czas ten jest uzależniony od poziomu rozwoju danego państwa.

W przypadku naszego kraju wdrożenie energetyki jądrowej wymaga budowy prawie całej infrastruktury technicznej (prawnej, organizacyjnej, instytucjonalnej, zaplecza naukowo-badawczego, systemu szkolenia kadr). Bardzo istotna jest także kwestia utrzymania akceptacji społecznej dla rozwoju energetyki jądrowej.

Jakie zmiany w systemie prawnym należy wprowadzić?

Wdrożenie stosownych regulacji prawnych jest w chwili obecnej zadaniem najważniejszym i najpilniejszym - punktem wyjścia do dalszych działań.

Szczegółowe działania związane z wprowadzaniem energetyki jądrowej zawarte są w projekcie Programu Polskiej Energetyki Jądrowej.

Projekt Programu, po konsultacjach społecznych i uzgodnieniach międzyresortowych jest obecnie rozpatrywany przez komitet stały Rady Ministrów. Do końca czerwca 2011 r. powinien być ustanowiony wieloletni Program Polskiej Energetyki Jądrowej, co zapewni finansowanie jego realizacji. Dla przyjęcia samego Programu konieczne jest przeprowadzenie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Jest już przygotowana „Prognoza oddziaływania projektu programu na środowisko".

Ponieważ musimy zbudować ramy prawne dla budowy i funkcjonowania energetyki jądrowej w Polsce, do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych zostały jeszcze w sierpniu rozesłane projekty założeń do dwóch ustaw: o energetyce jądrowej i o odpowiedzialności cywilnej za szkody jądrowe. Zgodnie z decyzją komitetu stałego Rady Ministrów z 25 listopada 2010 r., część inwestycyjna projektu założeń do ustawy o energetyce jądrowej przygotowana przez MG została przekazana do Ministerstwa Skarbu Państwa. Rozwiązanie takie usprawni prace i umożliwi wykorzystanie „inwestycyjnych" doświadczeń MSP w projektowaniu ustaw.

Przekazana do MSP inwestycyjna część projektu założeń do ustawy o energetyce jądrowej zostanie wykorzystana do opracowania projektu ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycjach towarzyszących.

Założenia, dotyczące m.in. procedury aktualizacji Programu polskiej energetyki jądrowej, komunikacji społecznej, otoczenia instytucjonalnego oraz gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, a także likwidacji elektrowni jądrowej, zostaną razem z projektem założeń ustawy o odpowiedzialności cywilnej za szkodę jądrową włączone do ustawy o zmianie ustawy Prawo Atomowe.

Powyższy podział zadań przy projektowaniu ustaw dotyczących energetyki jądrowej wprowadza wyraźne rozróżnienie zaangażowania w ten proces poszczególnych resortów i inwestora. Pozwoli także lepiej skoordynować prace uczestników Programu jądrowego, zgodnie z rekomendacjami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej.

Prace nad projektem założeń do nowelizacji Prawa Atomowego, uwzględniające propozycje MG przedstawione na posiedzeniu KRM 25 listopada 2010 r., są prowadzone przez zespół składający się z ekspertów Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Środowiska, Państwowej Agencji Atomistyki oraz Rządowego Centrum Legislacyjnego.

Jaki jest potencjał Polski, jeśli chodzi o rozwój tej gałęzi energetyki?

Stosowna analiza dotycząca zasobów uranu w Polsce, finansowana przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, została już wykonana. Jej wyniki są obiecujące. Stanowić ona będzie bazę do dalszych szczegółowych badań.

We współpracy z krajowymi przedsiębiorstwami przeprowadzono rozeznanie-inwentaryzację naszego potencjału przemysłowego i wskazano firmy, które mogłyby/powinny rozpocząć przygotowania do ubiegania się o realizację zamówień o klasie jakości wymaganej w przemyśle jądrowym.

Czy znane są już miejsca lokalizacji elektrowni jądrowych?

Obecnie prowadzone są przez PGE analizy lokalizacyjne.

W 2009 r. różne zainteresowane podmioty (w tym. m.in. marszałkowie województw) zgłosiły łącznie 27 potencjalnych lokalizacji, które przedstawiono do dalszych badań. W 2010 r. na zlecenie Ministerstwa Gospodarki sporządzona została lista kryteriów wyboru potencjalnych lokalizacji elektrowni jądrowej. W oparciu o te kryteria i założenia metodologiczne do badań i procedur sklasyfikowano 27 zgłoszonych lokalizacji. Trwają przygotowania do wyboru firmy, która dla 3 lokalizacji wykona szczegółowe analizy, w tym geologiczne.

Z powodu prawie całkowitego zapełnienia Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie konieczne jest wykonanie analiz i badań dotyczących lokalizacji nowego składowiska średnio- i niskoaktywnych odpadów promieniotwórczych. Wkrótce zostanie rozpoczęta procedura przetargowa dotycząca wyboru firmy, która w oparciu o wyniki dotychczasowych prac wybierze optymalną lokalizację składowiska.

Ministerstwo Gospodarki opracowuje „Krajowy plan postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym", który przedstawi m.in. zasady postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Do pomocy w przygotowaniu planu powołany został zarządzeniem ministra gospodarki zespół. W jego skład weszli przedstawiciele urzędów i instytucji związanych z gospodarką odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym. Zespół przeprowadza szereg analiz niezbędnych do opracowania planu, którego projekt powinien być gotowy do połowy 2011 r.