Efekty uchwalania gminnych planów energetycznych i konsekwencje zaniechań w tej dziedzinie

Prezentując prawne podstawy tworzenia ładu energetycznego w gminach i zagrożenia z tym związane, trzeba także zwrócić uwagę na fakt, że planowanie zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe - tak jak to wspomniane przepisy regulują - w warunkach tworzonego obecnie konkurencyjnego rynku paliw i energii jest zagadnieniem stosunkowo trudnym i złożonym. Ciągle też trzeba gminom dostarczać wiedzy umożliwiającej im należyte wywiązywanie się z tych obowiązków i powinności wobec lokalnej społeczności. Jest to tym bardziej istotne, że gminy mają stosunkowo niewielkie doświadczenia w zakresie planowania zaopatrzenia w paliwo i energię i brakuje im wzorców postępowania przy rozwiązywaniu problemów z tym związanych. Brak odpowiednich doświadczeń w tej dziedzinie rodzi - a praktyka to potwierdza - wiele różnych problemów, z którymi gminy nie mogą sobie poradzić. Ponadto do analizy i oceny zjawisk energetycznych będących przedmiotem planowania energetycznego, a znajdujących się w polu zainteresowania poszczególnych gmin, nieodzowne jest posiadanie znacznej wiedzy technicznej i ekonomicznej. W efekcie więc, mimo stosunkowo długiego okresu obowiązywania Prawa energetycznego, wiele gmin nie dokonało jeszcze oceny istniejącego stanu zapotrzebowania na ciepło, energię i paliwa gazowe i nie wytyczyło kierunków zmian w tym zakresie, uwzględniających przedsięwzięcia racjonalizujące użytkowanie paliw i energii oraz możliwości wykorzystania lokalnych zasobów paliw i energii. Tym samym, tylko w niewielkim stopniu wykorzystane zostały przez gminy możliwości kompleksowej regulacji gospodarki energetycznej na lokalnych rynkach.

Gminy jednak, choćby z uwagi na wskazane wyżej uwarunkowania, muszą ten trud podjąć i nadać zagadnieniom planowania energetycznego rangę, na jaką one zasługują w świetle Prawa energetycznego. Realizacja tych obowiązków jest, i z pewnością będzie, skomplikowanym procesem, w toku którego gminy będą musiały dokonywać trudnych często wyborów między społecznymi oczekiwaniami, a możliwością ich realizacji. Liczyć jedynie można na to, że będą to wybory trafne, zgodne z lokalnymi potrzebami i możliwościami, a opisane tu mechanizmy i instrumenty Prawa energetycznego okażą się skutecznym narzędziem porządkowania spraw energetycznych w gminie. Realizacja przez gminę tak określonych zadań nie jest jednak możliwa bez należytego zaangażowania władz gminy w procesy planistyczne i głębokiego przekonania o celowości poważnego traktowania tych zagadnień. Świadomość tego z kolei będzie tym większa, im większa będzie wiedza samorządu o istniejących potrzebach, zagrożeniach i społecznych oczekiwaniach związanych z funkcjonowaniem lokalnego rynku energetycznego. Stąd do zagadnień tych warto stale wracać, przypominając gminom nie tylko o ich obowiązkach, ale także prawach.