Zgodnie z prawem

Ostatnio podczas budowania obiektów typu liniowego (np. dróg) coraz częściej między zamawiającym a wykonawcą robót budowlanych dochodzi do konfliktów, których przyczyną są prace nieujęte ani w projekcie, ani w specyfikacji technicznej. Zasadniczym przedmiotem sporów jest możliwość zmiany umowy, zwłaszcza w zakresie wynagrodzenia.


Dla inwestycji realizowanych ze środków publicznych najistotniejsze są przepisy: prawo zamówień publicznych (dalej pzp), kodeks cywilny (dalej kc) i prawo budowlane (dalej pb), przy czym przepisy pzp mają pierwszeństwo przed pozostałymi. O ile bez tych 3 ustaw podstawowych nie da się zrealizować zamierzenia inwestycyjnego ze środków publicznych, o tyle np. bez ustawy o gwarancji zapłaty za roboty budowlane jest to (niestety) możliwe. Uprzywilejowanie pzp wobec kc wynika z art. 139 pzp, według którego do umów w sprawach zamówień publicznych stosuje się przepisy ustawy z 23.04.1964 r. Kodeks cywilny, jeżeli przepisy pzp nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w razie zaistnienia problemów prawnych pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, najpierw należy sięgnąć do pzp. Dopiero gdy w przepisach pzp brak jest odniesień do danej kwestii, można skorzystać z przepisów kc. Ma to niebagatelne znaczenie, np. w przypadku wymogów co do formy umowy o roboty budowlane (wg pzp musi być ona zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności), terminów zawarcia umowy (pzp przeciwnie niż kc dokładnie określa, w jakim terminie od wyboru oferty musi być zawarta umowa), zmian warunków umowy (art. 144 pzp zawiera istotne ograniczenia możliwości zmian postanowień umowy).

Przy ocenie treści umów o roboty budowlane dopiero w trzeciej kolejności należy rozważać przepisy pb, mimo że dla realizacji inwestycji są one niezbędne.


Z praktyki wynika, że ryzyko wystąpienia okoliczności nieprzewidzianych w dokumentacji przetargowej (zwłaszcza w SIWZ i w projekcie budowlanym) rzadziej wiąże się z realizacją inwestycji kubaturowych. Komplikacje i niespodziewane przeszkody (np. występowanie innego podłoża niż zidentyfikowane w projekcie) znacznie częściej pojawiają się w trakcie realizacji inwestycji liniowych. Z punktu widzenia techniki drogowej kontynuowanie budowy jest niemożliwe bez rozwiązania problemu. Rzecz w tym, że zamawiający często nie przewidział dodatkowego zakresu prac.


Organizatorem przebiegu inwestycji finansowanej ze środków publicznych jest zamawiający, obojętne, czy jest nim samorząd, czy GDDKiA. To zamawiający przygotowuje całą dokumentację przetargową, a wykonawca na jej podstawie opracowuje ofertę. Przedmiot zamówienia zamawiający opisuje w dokumentacji projektowej oraz w SIWZ, co wynika z art. 31 ust. 1 pzp. Opis ten ma istotne znaczenie dla określenia warunków oferty, w tym ceny. Wynika to z zasady adekwatności świadczeń – wykonawca ma oszacować swoje wynagrodzenie za wykonanie określonych zadań. Zgodnie z art. 140 pzp wynikający z umowy zakres świadczenia wykonawcy powinien być tożsamy z jego zobowiązaniem zawartym w ofercie.