Strefa robót w pasie drogowym, mimo iż to źródło dużych utrudnień i zagrożenia dla uczestników ruchu, wciąż jest traktowana drugoplanowo, jeśli idzie o jakość znakowania poziomego. A właśnie to znakowanie powinno odznaczać się wysokim współczynnikiem odblaskowości i zapewniać doskonałą widoczność przebiegu nowych pasów ruchu w każdych warunkach i o każdej porze. Ponadto powinno cechować się takimi właściwościami, które pozwolą na jego łatwe i szybkie usunięcie po zakończeniu prac, bez pozostawiania mylących dla kierowców śladów na jezdni.
Roboty drogowe prowadzone są w bezpośrednim sąsiedztwie pasów otwartych dla ruchu, nierzadko tylko centymetry dzielą robotników od szybko poruszających się pojazdów. W celu przyspieszenia realizacji inwestycji oraz zminimalizowania związanych z tym uciążliwości firmy wykonawcze coraz częściej decydują się na prowadzenie robót w porze nocnej, gdy zarówno kierowcy jak i robotnicy mają w znacznym stopniu ograniczoną widoczność. Te nowe uwarunkowania rzutują na bezpieczeństwo robót prowadzonych w pasie drogowym.
Zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 3 lipca 2003 r., a dokładniej załącznikiem nr 2 pt. „Szczegółowe warunki techniczne dla znaków drogowych poziomych i warunki ich umieszczania na drogach", czasowe oznakowanie poziome powinno być wykonane z materiałów odblaskowych. Można wykorzystać w tym celu farby odblaskowe, taśmy samoprzylepne, punktowe elementy odblaskowe. Stosowanie farb dopuszcza się jednak wyłącznie wtedy, gdy po zakończeniu robót nawierzchniowych oznakowanie będzie całkowicie niewidoczne, np. zostanie przykryte nową warstwą ścieralną.
Zarówno w znakowaniu poziomym stałym, jak i tymczasowym doskonale sprawdzają się taśmy prefabrykowane. Podstawowym produktem do tymczasowego znakowania poziomego, produkowanym przez firmę 3M, jest taśma prefabrykowana Stamark A 651 koloru żółtego. Wykonane przy użyciu tego materiału oznakowanie poziome odznacza się:
- bardzo dobrą widzialnością zarówno w ciągu dnia, jak i nocy
- stałością parametrów
- intensywnym kolorem
- dużą odpornością na poślizg (dużą szorstkością)
- łatwością aplikacji (przy użyciu minimalnej liczby sprzętu)
- łatwością usuwania bez pozostawiania śladów lub niszczenia nawierzchni jezdni.
Każdy dostępny na rynku produkt przeznaczony do wykonywania oznakowania poziomego w danej technologii powinien spełniać wymagania zawarte w obowiązujących przepisach krajowych. Prawidłowe, a co za tym idzie, widoczne dla kierowcy oznakowanie poziome powinno charakteryzować się następującymi cechami:
- dobrą widocznością w ciągu całej doby
- wysokim współczynnikiem odblaskowości, również w warunkach dużej wilgotności, np. podczas opadów deszczu
- minimalnymi parametrami odblaskowości w całym okresie użytkowania
- odpowiednią szorstkością zbliżoną do szorstkości nawierzchni, na której się znajduje
- odpowiednim okresem trwałości
- odpornością na ścieranie i zabrudzenie
- szybką metodą aplikacji, uwzględniającą również wymogi ekologiczne.
Przy dokładnej ocenie powinno się jednak brać pod uwagę jeszcze jedną okoliczność, a mianowicie warunki pogodowe, przy których powinniśmy dostrzec wytyczone pasy ruchu. Podczas jesiennej pluchy czy zimowego zaśnieżenia dodatkową barierą utrudniającą dostrzeżenie oznakowania jest m.in. wysoka wilgotność powietrza, opady oraz zalegająca na jezdni woda. Nowoczesne rozwiązania techniczne pozwalają polepszyć parametry oznakowania również w skrajnych warunkach.
Przykładem takiego rozwiązania są elementy ceramiczne WR, których firma 3M używa w produktach grupy Stamark. Dzięki ich zastosowaniu współczynnik odblasku w stanie wilgotnym wynosi RW > 50 mcd. W testach BAST taśma żółta do oznakowania tymczasowego (produkt A 731) po 2 mln najazdów wykazywała 178 mcd w stanie wilgotnym przy 520 mcd w stanie suchym.
Nie trzeba nikomu tłumaczyć, jak istotna w trudnych warunkach atmosferycznych jest możliwość odczytania organizacji ruchu przy przejeździe przez niebezpieczną z samej swojej natury strefę robót drogowych.
Inną przewagą elementów odblaskowych wykonanych z ceramiki nad szklanymi mikrokulkami jest ich duża odporność na uszkodzenia mechaniczne powodowane przez ruch kołowy w długim okresie użytkowania.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 znaki barwy białej, które nie obowiązują w czasowej organizacji ruchu, powinny być przekreślone kreskami barwy żółtej o szerokości minimum 12 cm. Źródłem szczególnie trudnych problemów, rozwiązywanych w różny sposób, niestety nie bez szkody zarówno dla kierowców (pozostawienie istniejącego oznakowania, ewentualnie przekreślanie go taśmą żółtą stwarza niejednoznaczną i często niebezpieczną sytuację na drodze), jak i dla administratora drogi (zamalowywanie farbą bądź usuwanie mechaniczne w celu ponownego oznakowania) są linie ciągłe.
Idealnym rozwiązaniem byłoby zasłonięcie takiego oznakowania na określony czas, a następnie odsłonięcie go, oczywiście bez uszkodzeń. Produktem umożliwiającym wprowadzenie tego rozwiązania w życie jest taśma A715 w kolorze czarnym. Naklejona na stałe oznakowanie poziome nie wpływa na jego na trwałość czy parametry. W momencie przywrócenia stałej organizacji ruchu łatwo daje się usunąć dzięki zatopionej w jej strukturze siatce poliuretanowej. Taśma cechuje się wysoką wartością współczynnika SRT (co najmniej 55 jednostek).
Zastosowanie maskowania istniejącego oznakowania poziomego pozwala na jednoznaczne wskazanie i odczytanie obowiązującej w trakcie budowy organizacji ruchu.
Od prawidłowego i efektywnego oznakowania poziomego w strefach robót drogowych zależy bezpieczeństwo kierujących oraz pracowników firm drogowych, dlatego tak ważne jest, z jakich materiałów i w jaki sposób zostanie ono wykonane.
Norbert Robak, audytor BRD, 3M Poland, Dział Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego